SOME ISSUES IN STATE RIGHTS AND CONSTITUTIONAL DEVELOPMENT IN MONGOLIA

Abstract

The history of constitutionalism in Mongolia is relatively new. However, in terms of its content, scope, and impact, it upholds the values and fundamental principles of a democratic constitution. The constitution serves as the primary instrument for decentralizing state power, establishing a system of checks and balances, and safeguarding human rights. The principles of parliamentary government, human rights, and freedoms enshrined in the Mongolian Constitution are rooted in Jamsrangiin Tseveen’s work, “State rights”, which played a crucial role in drafting Mongolia’s first Constitution in 1924.

After the 1921 revolution, J.Tseveen began drafting a constitution, laying the foundation for legal terminology and defining key concepts of state formation and constitutional governance in his work “State rights”. His draft emphasized the protection of Mongolia’s territory, language, and national sovereignty, the recognition of human rights and freedoms, and the establishment of a government based on the supremacy of the people. Although the drafts by J.Tseveen and D.Bodoo were not officially adopted, they played a crucial role in formalizing national legislation and developing legal terminology.

J.Tseveen's work “State rights” is a historical document that initiated the development of constitutional theory and legal terminology, laying the foundation for Mongolia’s legal system.

Монгол Улсын Үндсэн хуульт ёсны хөгжлийн түүх нь шинэлэг боловч агуулга, цар хүрээ, үр дүнгийн хувьд ардчилсан үндсэн хуулийн үнэт зүйлс, нийтлэг зарчмуудыг хангаж буй баталгаа юм. Үндсэн хууль нь төрийн эрх мэдлийн төвлөрлийг задлах, хяналт, тэнцлийг бий болгож хүний эрхийг хамгаалах гол хэрэгсэл билээ. Монголын Үндсэн хуульд туссан парламентат засаглалын үзэл санаа, хүний эрх, эрх чөлөөний зарчмууд Жамсрангийн Цэвээн абугайн “Улсын эрх” бүтээлд тулгуурласан бөгөөд энэ нь 1924 оны Анхдугаар Үндсэн хуулийг боловсруулахад чухал суурь болсон юм.

Ж.Цэвээн 1921 оны хувьсгалын дараа Үндсэн хуулийн төсөл боловсруулах ажлыг эхлүүлж, “Улсын эрх” бүтээлээрээ хууль зүйн нэр томьёог тогтоон, төрийн байгуулалт, үндсэн хуулийн үзэл санааг тодорхойлжээ. Түүний төсөлд Монголын газар нутаг, хэл бичиг, үндэсний бүрэн эрхт байдлыг хамгаалах, хүний эрх, эрх чөлөөг хүндэтгэх, ардын засгийн дээд эрхийг тогтоох зэрэг үзэл санаа тусгалаа олсон. Хэдийгээр Ж.Цэвээн, Д.Бодоо нарын төслүүд батлагдаагүй ч үндэсний хууль тогтоомжийн хэлбэршил, хууль зүйн нэр томьёоны эхлэлийг тавьсан нь онцгой ач холбогдолтой юм.

Ж.Цэвээний “Улсын эрх” бүтээл нь Үндсэн хуульт ёсны онол, нэр томьёоны хөгжлийг эхлүүлж, Монгол Улсын эрх зүйн тогтолцооны суурийг тавьсан түүхэн баримт болж үлдсэн байна.